Kararlara Karşı Başvuru Yolları
İYUK Madde 53 — Yargılamanın yenilenmesi:
Yargılamanın yenilenmesi:
1. (Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,
d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,
e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,
f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,
g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,
h) (Değişik: 10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.
ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması (Ek ibare: 25/7/2018 – 7145/4 md.) veya hüküm aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi.
2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.
3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.) Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır.[48]
İçtihatlar
İYUK 53/14 karar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2018/2165 · K. 2019/2864 · 30.05.2019
Şu hale göre, gerek, ... İdare Mahkemesinin ceza mahkemesi kararının beklenilmesine ilişkin verdiği ... tarih ve E:... sayılı ara kararı, gerekse davanın reddi yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan gerekçeler bir arada değerlendirildiğinde, İdare Mahkemesince verilen kararda, yukarıda yer verilen ceza davasındaki mahkumiyet kararının hükme esas alındığı anlaşıldığından, uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Yasa'nın 53/1-(c) bendinde belirtilen yargılamanın yenilenmesi şartının gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2024/1745 · K. 2025/922 · 28.04.2025
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53. maddesinin 1. fıkrasında da, yargılamanın yenilenmesi sebepleri sayma yolu ile tek tek belirlenmiş olup, davacı tarafından ileri sürülen hususların, 2577 sayılı Kanun'da sayılan yargılamanın yenilenmesi sebeplerinden hiçbirine uymadığı,
Danıştay 9. Daire
E. 2008/8661 · K. 2011/422 · 23.02.2011
2577 sayılı İdari Yargılam Usulü Kanununun 53. maddesinin 1. fıkrasının h bendinde, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması halinde yargılamanın yenilenmesi istenilebileceği hükmü düzenlenmiştir.
Danıştay 5. Daire
E. 2025/14758 · K. 2025/9599 · 24.09.2025
Bununla birlikte, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla; "2577 sayılı Kanun'un 53/1-c maddesi uyarınca; yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunabilmek için İdare Mahkemesince verilen kararda esas alınmış olan bir ilâm hükmünün bulunması gerektiği, olayda ise İdare Mahkemesince karara esas alınan hususun ceza mahkemesi kararının sonucu değil, anılan ceza davasında yer alan " davacının 15 Temmuz 2016 gecesi Ankara/ODTÜ kavşağını ele geçirmek ve kontrol altına almak için hazırlanan konvoyda yer aldığı ve araçların Polatlı 58. …
Madde geneli4 karar
Danıştay 8. Daire
E. 2022/637 · K. 2025/7261 · 06.10.2025
… Dairesi’nin 30/12/2020 tarih, E:2020/7167 ve K:2020/6210 sayılı ilamı ile kesin olarak tespit edildiği halde yine Danıştay 8. Dairesinin 19/09/2018 tarih, E:2018/5033 ve K:2018/4566 sayılı ilamı şirketlerinin zarara uğramasına ve haksız olarak idare tarafından cezaya maruz bırakılmasına sebebiyet verildiği, bu sebeple, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi Başkanlığı tarafından tesis edilen ... tarih, E:... ve K:... sayılı kararına karşı yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi gerekirken, İYUK'nun 53/h maddesinde yapılan düzenlemeye aykırı olarak yasal süresi içinde yaptıkları yargılamanın yenilenmesi taleplerinin reddinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Danıştay 2. Daire
E. 2024/1475 · K. 2024/4746 · 10.10.2024
… İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından ileri sürülen iddiaların, Mahkemenin ... günlü, E:..., K:... sayılı sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi suretiyle ortadan kaldırılmasını gerektirecek nitelikte olmadığı; bu kapsamda, 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulmuş ise de, 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesinde yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin tahdidi şekilde düzenlendiği ve anılan hükümlerde davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak gösterilen hususa yer verilmediği; bu haliyle uyuşmazlığın niteliği, daha önce yapılan yargılama neticesinde verilen kararın gerekçesi, yargılamanın…
Danıştay 8. Daire
E. 2021/1587 · K. 2021/3412 · 24.06.2021
İdare Mahkemesince, davacı tarafından, ileri sürülen hususların 2577 sayılı Kanunun 53. maddesinde yer alan yazılı sebeplerden hiçbirisine uymadığından, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.
Danıştay 2. Daire
E. 2024/4740 · K. 2025/605 · 20.02.2025
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; meslekten çıkarma kararının iptali istemiyle açtığı davada Danıştay Üçüncü Dairesince verilen davanın reddine ilişkin kararın özlük haklarını etkilediği, bu kararın usule ve yasaya aykırı olduğu, rüşvet veya kamu görevini kötüye kullanmaktan dolayı herhangi bir cezai işlem yapılmadığı, İYUK'un 53. maddesinin (c) ve (e) bentleri uyarınca yargılamanın yenilenmesi gerektiği ileri sürülerek İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-02. Atıftan önce tam metni okuyun.
Dipnotlar ve değişiklikler1
[48]3 numaralı fıkra, 10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi hükmüdür.
Madde gerekçeleri5
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (53. madde, 51. madde, 52. madde, 55. madde).
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM (Madde 45 - 55)
Üçüncü bölümde, 44 - 55 nci maddelerde, itiraz, temyiz, kanun yararına bozma, karar düzeltilmesi ve yargılamanın yenilenmesi ile ilgili hükümler düzenlenmiştir. Bu bölümde düzenlenen yargılamanın yenilenmesi ve karar düzeltilmesine ilişkin hükümler 521 sayılı Danıştay Kanunundaki hükümlerin tekrarından ibarettir.
Bu konuda yapılan başlıca düzenlemeler şunlardır:
1. İdare Mahkemeleri ile vergi Mahkemelerinin tek hakimle verdiği kararların temyiz konusu yapılmaması ve itiraz yoluyla ikinci derecede incelenmesi esası kabul edilmiştir. (Madde 45)
2. İdare Mahkemeleri ile vergi mahkemeleri kararlarına karşı Danıştay’a temyiz yoluyla müracaat süresi 30 gün olarak tespit edilmiştir. (Madde 46)
Temyiz incelemesi ve bozma sebepleri 521 sayılı Kanundan aynen alınmıştır. (Madde 49)
3. Kanun yararına bozma müessesesi ilk olarak bu Kanunla idari yargılama usulümüze girmiştir. 521 Sayılı Danıştay Kanununda alt derece idari yargı yetkisine sahip kurulların yargısal nitelikteki kararlarının tamamı Danıştay’da temyiz edilebilmekte idi. Yeni yargılama usulü kanunu ile bir kısım idare ve vergi mahkemesi kararlarının Danıştay’a gelmeden kesinleşmesi mümkün olduğundan sırf yürürlükteki hukuka aykırılığı kaldırma bakımından hukuk yargılama usulüne müvazi olarak kanun yararına bozma müessesesi kabul edilmiştir.
Kanun yararına bozma isteme hakkı yalnızca Başsavcıya ait olup Adalet, İçişleri ve Maliye Bakanlığınca Başsavcıdan kanun yararına bozma yoluna gitmesinin istenebileceği öngörülmüştür. (Madde 51)
Not: Madde gerekçesi bölüm bölüm yazılmıştır; metin tasarının Üçüncü Bölüm gerekçesidir; bölüm gerekçesinde bu maddeyi (tasarı 53) numarasıyla anan paragraf yoktur. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.
TBMM · MGK S. Sayısı 312 (1/254; MGK 91 inci Birleşim tutanağına ekli), Hükümet tasarısının madde gerekçesi (Üçüncü Bölüm), s. 2–35/4/1990 tarihli ve 3622 sayılı Kanunun 22. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.)
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Kanunun 53 üncü maddesine göre, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı yargılamanın yenilenmesi istenememektedir. Yerine göre işin esası hakkında karar veren bölge idare mahkemesi kararlarına karşı da yargılamanın yenilenmesinin istenebilmesi uygun olacağından 53 üncü maddede bunu sağlayacak değişiklik yapılmaktadır.
Not: Madde Adalet Komisyonunda ve Genel Kurulda tasarıdaki gibi kabul edilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 120 (1/415; 18. Dönem 93. Birleşim tutanağına ekli), Hükümet tasarısının madde gerekçesi (madde 22), s. 510/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 23. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
3 numaralı fıkra, 10/6/1994 tarihli ve 4001 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi hükmüdür.
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
53 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (h) bendine “konusu” kelimesi eklenmektedir. Zira ilâmların ayniyetinden söz edilebilmesi için tarafları, sebebi ve konusunun aynı olması gereklidir.
3 üncü fıkrada yapılan değişiklikle, yargılamanın yenilenmesindeki süreler için, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun hükümlerine yapılan yollamadan vazgeçilerek, yargılamanın yenilenmesi sebebine göre süreler açıkça gösterilmek suretiyle uygulamada kolaylık sağlanmakta ve sürenin hangi tarihten başlayacağı açıkça belirtilmektedir.
Not: Bu değişiklik tasarının 22 nci maddesidir; Adalet Komisyonunca 23 üncü madde olarak aynen kabul edilmiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 409 (1/637, 2/908; 19 uncu Dönem 115 inci Birleşim tutanağına ekli), Hükümet tasarısının madde gerekçesi (madde 22), s. 715/7/2003 tarihli ve 4928 sayılı Kanunun 6. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek: 15/7/2003-4928/6 md.)
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
23.1.2003 tarihli ve 4793 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun ile Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda değişiklikler yapılmak suretiyle, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin ve eki protokollerin ihlâli, yargılamanın yenilenmesi nedeni olarak kabul edilmiştir.
Maddeyle, 4793 sayılı Kanunla getirilen düzenlemelere paralel olarak, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin ve eki protokollerin ihlâli, idarî yargı alanında da bir yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmiştir.
TBMM · S. Sayısı 180, 1/610 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 7)25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi
(Ek ibare: 25/7/2018 – 7145/4 md.)
Teklif eden: 4 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 1 başlığı)
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 53 üncü maddesinde yargılamanın yenilenmesi sebepleri düzenlenmiş olup, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ihlal edildiğine ilişkin verilen kararlar da yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak öngörülmüştür.
AİHM’in verdiği ihlal kararı dışında dostane çözüm ve tek taraflı deklarasyon gibi usullerle sonuçlandırılan başvurular da bulunmaktadır. Dostane çözüm, başvuranın lehine olarak ihlal kararı verilmeden, başvurunun çözümünü ifade eder. Dostane çözüm, davalı devletin çeşitli ödemelerde veya edimlerde (taşınmazın geri verilmesi gibi) ya da taahhütlerde bulunması şeklinde olabilir.
Dostane çözüme ulaşılamayacağının anlaşılması durumunda ise, ihlal kararı verilmesinin önüne geçmek için, tek taraflı deklarasyonla başvurunun kayıttan düşürülmesi istenebilir. Dostane çözümden farklı olarak tek taraflı deklarasyonda başvurucunun tatmin edilmesinin yanı sıra ihlalin varlığı da kabul edilmektedir.
Mevcut düzenlemeye göre AİHM’e yapılan başvurunun dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonucu düşmesi hali, yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmemesinden dolayı birçok başvuru, başvuranın bu yöntemleri kabul etmemesi nedeniyle sonuçlandırılamamaktadır. Bunun sonucunda ise Ülkemizde iç hukukta yapılan reformlarla çözülmüş olan yapısal sorunlara ilişkin başvurularda dahi i hlal kararı verilmeye devam edilmektedir.
Maddeyle, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyonla sonuçlandırılan başvurularda, ihlal kararı verilen başvurularda olduğu gibi yeniden yargılama yoluna başvurulabilmesi mümkün hale getirilmektedir. Böylelikle, AİHM önündeki başvurularda ihlal kararı verilmesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
TBMM · S. Sayısı 1, 2/1 esas numaralı teklifin madde gerekçesi (madde 4), s. 6Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.