KTK Madde 91 — Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu:

17/10/1996 tarihli ve 4149 sayılı Kanunun 33. maddesiyle verilen metnin gerekçesi

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde 29. – Kanunun 91 inci maddesinde malî sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu düzenlenmiştir.

Trafik hizmetlerini geliştirmek, etkinlik kazandırmak amacı ile her çeşit araç ve gerecin yaptırılması, satın alınması, kiralanması, bakım ve onarımının sağlanması bilgi işlem merkezinin geliştirilip yaygınlaştırılması ve kapalı devre televizyon üniteleri kurulup işletilmesi ve çağdaş teknolojinin yerine getirilmesi, trafikle ilgili görevler verilen mahalli idarelerin bu konulardaki projelerinin finanse edilmesi, okullar ve kurslar açmak dahil trafik personelinin ve halkın eğitim faaliyetlerinin geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulan Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu’nun gelir kaynakları yeterli olmadığından özellikle mahalli idarelerin trafikle ilgili projelerinin finanse edilmesi mümkün olmamaktadır.

Bu amaçla, sigorta yaptıranların sigorta şirketlerine ayrıca ödeyecekleri, sigorta poliçesinin % 10’u tutarındaki miktarın sigorta şirketleri tarafından Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu hesabına yatırılacağına dair hüküm getirilerek fonun güçlendirilmesi hedeflenmiştir.

Not: Resmî değişiklik ibaresinde işlem «4149/33» diye yazılmıştır; 17/10/1996 tarihli Kanun 4199 sayılıdır (TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 33 üncü madde). Tasarının 29 uncu maddesi (91 inci maddeye fon payı fıkrası ekleyen) komisyonda önergelerle değiştirilmiş ve 91 inci madde tümüyle yeniden yazılmıştır (aşağıdaki rapor açıklaması). Genel Kurulda madde üzerinde önerge verilmemiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

Karayolları Trafik Kanununun 91 inci maddesi, yukarıdaki maddelerde belirtilen sorumlulukların karşılanmasını sağlamak amacıyla, malî sorumluluk sigortası yaptırılmasını zorunlu kılmaktadır. Tasarının 29 uncu maddesi, sigorta yaptıranların, sigorta şirketine ayrıca ödeyecekleri % 10 tutarındaki miktarın, Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu hesabına yatırılmasını öngörmektedir. Hazine Müsteşarlığı temsilcileri, bu tutarın, sigorta yaptıranlar üzerinde bir tür vergi etkisi yaratacağını ve zaten güçlükle yaptırılan zorunlu sigortanın yaptırılma oranının düşeceğini ifade etmişlerdir. İçişleri Bakanlığı yetkililerince yapılan açıklamalarda, buradan sağlanan gelirin, trafik hizmetlerinde kullanılacağı ve vergi etkisi de yaratsa bu gelirin sonuçta trafik sorununun çözümünde kullanılmış olacağı belirtilmiştir. Sonuçta, yukarıdaki oranı % 10’dan %’5e çekerek vergi etkisini azaltan ve buradan sağlanan gelirin, münhasıran trafik hizmetlerinde kullanılmasını öngörerek iki düşünceyi bağdaştırmaya çalışan önerge Komisyonumuzca kabul edilmiştir. Madde üzerinde verilen bir başka önerge, mali sorumluluk sigortasına ilişkin primlerin, taksitler halinde ödenmesine olanak tanımaktadır. Yetkililerce yapılan açıklamalarda, buradaki amacın, sigorta primlerinin yükselmesi ve doğacak zararların daha kolay karşılanması olduğu belirtilmiştir. Ancak sigorta primlerinin yükselmesi halinde, ödemenin peşin yapılması, çoğu kişinin sigorta yaptırmaması ile sonuçlanacaktır. Yükselmiş bulunan primlerin kolay ödenmesini sağlamak amacıyla taksit sistemi getirilmiştir. Komisyonumuz bu önergeyi de kabul etmiştir. Madde, önergelerde öngörülen bu değişikliklerin yapılması amacıyla redakte edilmiştir. Ancak tasarı ve önergelerle 91 inci maddenin önemli bir bölümü değiştiğinden, madde tümüyle tasarı metnine alınmıştır. Madde, 28 inci madde olarak tasarı metnine işlenmiştir.

Not: Resmî değişiklik ibaresinde işlem «4149/33» diye yazılmıştır; 17/10/1996 tarihli Kanun 4199 sayılıdır (TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 33 üncü madde). İçişleri Komisyonunun maddeyi yeniden yazmasının açıklaması (madde gerekçesi değildir). Madde S. Sayısı 99'a 1 inci Ek metninde 33 üncü madde olmuştur. Genel Kurulda madde üzerinde önerge verilmemiştir. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

21/5/1997 tarihli ve 4262 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.)

Teklif eden: 1 milletvekilinin teklifi (S. Sayısı 192 başlığı)

Bu gerekçe birden çok maddedeki değişikliği birlikte açıklar (91. madde, 13. madde, 14. madde, 16. madde, 17. madde, 18. madde, 28. madde, 30. madde, 37. madde, 44. madde, 52. madde, 53. madde, 54. madde, 57. madde, 58. madde, 59. madde, 60. madde, 61. madde, 62. madde, 63. madde, 64. madde, 68. madde, 69. madde, 71. madde, 75. madde, 76. madde, 77. madde, 82. madde, 94. madde, 99. madde, 101. madde, 104. madde, 118. madde, 123. madde).

Teklifin 4, 5 ve 6 ncı maddeleri, yukarıda belirtilen ceza maddelerindeki uyumsuzluğu gidermeyi amaçlamaktadır. Ancak; 4199 sayılı Kanunla getirilen sistematik kanun tekniğine uygun değildir. Komisyonumuzda, ceza hükümlerindeki uyumsuzluğun biraz da kanun tekniğine uygun olmayan bu sistematikten kaynaklandığı belirtilmiştir. Komisyonumuz bu nedenle, 4, 5 ve 6 ncı maddelerde yapılan düzeltmelerin, gözden kaçabilecek başka uyumsuzluklara yol açabileceğini düşünerek, 4199 sayılı Kanunun cezalarla ilgili sistematiğinin değiştirilmesini kararlaştırmıştır. Komisyonumuz ceza hükmü taşıyan bütün maddeleri tarayarak ayıklamış ve ek 3 üncü maddedeki cezaları bu maddeden çıkararak ilgili maddelerin içine yerleştirmiş, buna paralel olarak da 4199 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin ikinci fıkrasını yürürlükten kaldırmıştır. Böylece 4, 5 ve 6 ncı maddedeki değişikliklerin tümü, 4 üncü madde olarak kabul edilmiştir.

Not: Teklifin 4, 5 ve 6 ncı maddeleri yalnız bazı ceza hükümlerini düzeltiyordu; İçişleri Komisyonu ek 3 üncü maddedeki cezaları ilgili maddelerin içine yerleştirerek çerçeve 4 üncü maddeyi yazmıştır. Bu maddedeki ceza hükmünün teklifte madde gerekçesi yoktur; metin komisyon raporundaki açıklamadır. Sayfa taranmış görüntüdür; metin görüntüyle sözcük sözcük okunarak yazılmıştır.

14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanunun 12. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Değişik üçüncü fıkra: 14/7/2004-5217/12 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde ile; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 91 inci maddesinde değişiklik yapılmakta ve sigorta prim tutarı üzerinden alınan % 5 oranındaki paylardan sağlanan gelirlerin bütçeye gelir kaydedilmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

2/12/2004 tarihli ve 5265 sayılı Kanunun 1. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Ek yedinci fıkra: 2/12/2004-5265/1 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Madde ile; ortak savunma veya barış harekâtı çerçevesinde, Türkiye’ye harekât, eğitim veya tatbikat amacıyla gelen ve bu faaliyetleri sırasında oluşabilecek hasar ve zararın tazminine ilişkin uluslararası anlaşmalarda yer verilen hükümler kapsamına giren yabancı plakalı askerî araçlara malî sorumluluk sigortasından muafiyet getirilmesi öngörülmektedir.

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 58. maddesiyle yapılan değişikliğin gerekçesi

(Mülga dördüncü fıkra: 13/2/2011-6111/58 md.)

Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)

Öngörülen sistem uyarınca yeni bir tahsilat rejimi benimsendiğinden uygulama olanağı bulunmayan 2918 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin son üç paragrafının yürürlükten kaldırılması hükme bağlanmaktadır.

Bilindiği üzere 2918 sayılı Kanun uyarınca motorlu araç işletenlerin zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırıldığını göstermek amacıyla trafik sigortası pulunu araçlarının ön camına yapıştırmaları öngörülmüştür. Sigorta denetiminin çağdaş uygulamalara göre bilişim olanaklarından faydalanılarak hayata geçirildiği, pulların mahiyetleri gereği poliçenin yapıldığını ancak sigorta teminatının devam edip etmediği noktasında güvenilir bilgiyi sağlayamadığı, hükmün uygulamada gereksiz kırtasiyeciliğe neden olduğu dikkate alınarak ilgili maddenin yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir.

Diğer taraftan 2918 sayılı Kanunla yabancı plakalı motorlu araçların ülkemizde uluslararası anlaşmalar kapsamında geçerli trafik sigortalarının bulunmaması halinde anılan araçlar için trafik sigortasının ülkemize girişleri esnasında yapılması hükme bağlanmış olmakla beraber sigorta hukukunun özel hukuk kapsamında ticari esaslara tabi olarak yürütülen bir faaliyet olması ve uluslararası anlaşma koşulunun aranmasının uygulamada gerekli süratin temininde güçlüğe yol açtığı dikkate alınarak maddede bu amaçla değişiklik yapılmıştır.

İlk kabul metni

17/10/1996 tarihli ve 4149 sayılı Kanunun 33. maddesiyle bütünüyle değiştirildi.

Malî sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu

İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Zorunlu malî sorumluluk sigortasına ilişkin primler peşin olarak ödenir. Turistlere ait taşıtlarla, milletlerarası çok taraflı veya karşılıklı anlaşmalar kapsamına giren yabancı plakalı taşıtların Türkiye'de geçerli milletlerarası anlaşmalarla kabul edilmiş sigortaları yoksa, bunlar için zorunlu malî sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına girişleri sırasında yapılır. Bu madde hükmüne uymayanlar ikibin lira para cezası ile cezalandırılırlar. Zorunlu malî sorumluluk sigortası bulunmayan veya 106 ncı maddeye göre Kamu Araçları Garanti Fonundan yararlanma kaydı olmayan araçlar trafikten men edilirler.

dördüncü fıkra: 17/10/1996 tarihli ve 4199 sayılı Kanunun 33. maddesiyle verilen metin

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 58. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.

Sigorta şirketleri, şekli ve içeriği İçişleri Bakanlığının uygun görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile belirlenip Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince bastırılacak trafik sigortası pulunu, poliçe ve zeyilname ile birlikte işletenlere vermek zorundadırlar. İşletenler, zorunlu malî sorumluluk sigortasının yaptırıldığını göstermek amacıyla bu pulu araçlarının ön camına yapıştırmaya mecburdurlar.