Patent ve Faydalı Model
SMK Madde 144 — Faydalı modelin hükümsüzlüğü
Faydalı modelin hükümsüzlüğü
(1) Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.
b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa.
c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa.
ç) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa.
(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları faydalı modelin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Faydalı model sahibinin 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı nedeniyle faydalı modelin hükümsüzlüğü, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından istenebilir.
(3) Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, faydalı modelin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir. Sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için bu kişilere ayrıca tebligat yapılır.
(4) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından ileri sürülebilir. Bu durumda, 110 uncu madde hükümleri uygulanır.
(5) Hükümsüzlük nedenleri faydalı modelin sadece bir bölümüne ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen istem veya istemlerin iptali suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Bir istemin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilemez.
(6) Kısmi hükümsüzlük sonucu, faydalı modelin iptal edilmeyen istem veya istemleri 142 nci madde hükümlerine uygun olması hâlinde faydalı model, bu istem veya istemler için geçerli kalır.
İçtihatlar
SMK 144/12 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/4477 · K. 2025/3093 · 06.05.2025
… konusu şirket ile birlikte hareket ederek satış işlemlerine devam ettiğini ve ilgili kişilere karşı tazminat davaları açtığını, davalı tarafın faydalı model başvurusunun kötüniyetli olarak yapıldığını ileri sürerek davalı adına tescil edilen 2015/16420 tescil numaralı faydalı model belgesine konu ürünün 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 144/1 (a) hükmünde ile belirtildiği üzere gerekli şartları taşımadığından faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/1650 · K. 2026/507 · 26.03.2026
… Buna göre dava konusu faydalı modelin yenilik kırıcı olarak bildirilen deliller ve resen yapılan araştırmaya göre yenilik vasfına sahip olduğu, tüm istemleri itibariyle sanayiye uygulanabilir olduğu ve teknik alandaki uzman kişi tarafından uygulamaya koyulabilir yeterlilikte tanımlandığı, açıklık sorunu bulunmadığı, böylece dava konusu faydalı model bakımından SMK m.144/1 maddesinde düzenlenen hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
SMK 144/21 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2023/1502 · K. 2026/16 · 20.01.2026
… İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dosya kapsamı deliller ile birbirini doğrulayan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; bilirkişi raporlarında belirtilen önceki tarihli belgelerde yer alan ürünlere göre, dava konusu ... numaralı faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yeni olmadığı ve bu anlamda SMK m. 141/1-a koşullarının oluştuğu, SMK 144/2 maddesi anlamında aynı sektörde faaliyet gösteren davacıların ilgili sıfatı ile dava açmakta hukuki yararları ve sıfatları bulunduğu anlaşılmakla, asıl ve birleşen davanın kabulü ile dava konusu faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiştir, gerekçesiyle; …
SMK 144/32 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/5714 · K. 2025/4036 · 04.06.2025
1.Faydalı model hakkındaki hükümsüzlük davaları, belgenin geçerliliği süresince veya hakkın sona ermesini izleyen 5 yıl içinde açılabilir. Zira 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK)144/3. maddesince “Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, faydalı modelin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir.” Bu kural uyarınca, faydalı modelin hükümsüzlük davası bir faydalı model işlemde olduğu süre içinde veya işlemden kalkmış olsa bile faydalı model hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabilir. Bu süre, faydalı modelin ileriye dönük devam edebilecek etkisinin olacağı anlayışıyla öngörülmüştür. …
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2025/1224 · K. 2025/1479 · 26.11.2025
… "1.Faydalı model hakkındaki hükümsüzlük davaları, belgenin geçerliliği süresince veya hakkın sona ermesini izleyen 5 yıl içinde açılabilir. Zira 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK)144/3. maddesince “Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, faydalı modelin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir.” Bu kural uyarınca, faydalı modelin hükümsüzlük davası bir faydalı model işlemde olduğu süre içinde veya işlemden kalkmış olsa bile faydalı model hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabilir. Bu süre, faydalı modelin ileriye dönük devam edebilecek etkisinin olacağı anlayışıyla öngörülmüştür. …
Madde geneli4 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/3517 · K. 2026/507 · 27.01.2026
olmadığı, adı geçen faydalı modellerin harcı alem olması nedeniyle SMK'nın 144 vd. maddeleri doğrultusunda hükümsüz olduğu, hükümsüzlük şartları mevcut olan fikri hakka dayalı açılan davanın haklı görülemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın ise kabulüne karar verilmiş, hüküm asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekilince istinaf edilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/5509 · K. 2026/2968 · 13.05.2026
… Bir unsur, esas itibarıyla istemlerde talep edilen unsur ile aynı işlevi görüyor, bu işlevi aynı şekilde gerçekleştiriyor ve aynı sonucu ortaya çıkarıyorsa, genel olarak istemlerde talep edilen unsurun eşdeğeri olarak kabul edilir. SMK'nın 92/4 maddesinde belirtildiği üzere istemlerin dayanağı tarifname olup istemler korunması talep edilen konuyu tanımlamalı, açık ve öz olmalı ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmamalıdır. Faydalı model hükümsüzlüğü SMK'nın 144. maddesinde düzenlenmiş olup, maddede belirtilen hükümsüzlük hallerinden biri, Kanun'un 142. ve dolayısıyla 83. maddesinde belirtilen yenilik ve sanayiye uygulanabilir olma kriterlerinin bulunmamasıdır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/477 · K. 2025/5257 · 10.09.2025
… Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/12 Değişik İş sayılı dosyasında davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2019/20161 tescil numaralı faydalı modelin davacının ürünlerinde izinsiz kullanıldığının tespitinin talep edildiğini, faydalı modelin gerek davacı gerek dava dışı şirketlerce uzun yıllardır üretilip kamuya sunulmuş ürünler olduğunu, davalının faydalı model başvurusunda bulunduğu 13.12.2019 tarihinden önce 2016 yılından itibaren davacı tarafından üretilerek satışa arz edildiğini, davalının başvurusundan önce davacı tarafından üretilerek satıldığını, 2018 yılında davacının müşterisine göndermiş olduğu ürün teklif formuna ilişkin mail ve ekran görüntülerini de delil…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2024/504 · K. 2026/756 · 30.04.2026
Mahkemece asıl dava yönünden TR ... numaralı faydalı modelin SMK m.144 kapsamında hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı dava yönünden ise ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir. Karara karşı davacı-karşı davalı vekili istinaf talep etmiştir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, faydalı modelin mahkeme tarafından hükümsüz sayılmasına ilişkin haller belirtilmiştir.
Madde ile ayrıca, hükümsüzlük davası açılabilme süresi, kısmi hükümsüzlük durumuna ilişkin hukuki sonuçlar, hükümsüzlüğün kimler tarafından talep edilebileceği ve hükümsüzlük davasının ne zaman açılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre, bir faydalı model işlemde olduğu sürece veya işlemden kalkmışsa bile hakkı sona erdikten (koruma süresinin bitimi veya faydalı model sahibinin hakkından vazgeçmesi veya yıllık ücretin ödenmemesi) sonraki beş yıl içinde dava açılabilir. Bu süre, faydalı modelin ileriye yönelik devam edebilecek etkisinin olacağı düşünülerek verilmiştir. Ayrıca maddede hükümsüzlük davasının, dava açıldığında sicilde faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye açılabileceği belirtilmiştir. Bu hüküm, faydalı model başvurusu veya faydalı model işlemde iken bir hak sahibi değişikliği olması durumunda, hükümsüzlük davasında davalının kim olacağını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 144), s. 65Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.