Ortak ve Diğer Hükümler
SMK Madde 154 — Tecavüzün mevcut olmadığına ilişkin dava ve şartları
Tecavüzün mevcut olmadığına ilişkin dava ve şartları
(1) Menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya girişeceği ticari veya sınai faaliyetin ya da bu amaçla yapmış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edip etmediği hususunda, hak sahibinden görüşlerini bildirmesini talep edebilir. Bu talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi tarafından kabul edilmemesi hâlinde, menfaat sahibi, hak sahibine karşı fiillerinin tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesi talebiyle dava açabilir. Bildirimin yapılmış olması, açılacak davada dava şartı olarak aranmaz. Bu dava, kendisine karşı tecavüz davası açılmış bir kişi tarafından açılamaz.
(2) Birinci fıkra uyarınca açılan dava, sicile kayıtlı tüm hak sahiplerine tebliğ edilir.
(3) Birinci fıkra uyarınca açılan dava, hükümsüzlük davasıyla birlikte de açılabilir.
(4) Mahkeme, 99 uncu maddenin üçüncü veya yedinci fıkrası ile 143 üncü maddenin onuncu veya onikinci fıkrası uyarınca yapılan yayımdan önce, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak karar veremez.
İçtihatlar
SMK 154/14 karar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2024/6405 · K. 2025/4128 · 16.06.2025
Dava, davalı markalarının kötüniyetli tescil ve mutlak ret nedeni olan SMK 5/1.c hükmü uyarınca hükümsüzlüğüne ve davacı kullanımlarının davalının tescilli markalarına tecavüz teşkil etmediğinin SMK'nın 154/3 hükmü uyarınca tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2026/2012 · K. 2026/1682 · 08.10.2026
… 2025/028174 numaralı "..." ibareli marka tescil başvurusunun yayınına davacı tarafça itiraz edildiği, Markalar Dairesince itirazın kabulü ile başvurunun reddine karar verildiği, Markalar Dairesi kararına karşı başvuru sahibi tarafından itiraz edilmemesi üzerine, başvurunun reddine dair kararın kesinleştiği, dolayısıyla davalının 6769 sayılı SMK'nın 154/1. maddesinde, bu davanın yöneltilebileceği "hak sahibi" olma sıfatı kalmadığından, davacının anılan maddeye dayanarak davalıya karşı bir menfi tespit davası açmasında hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle HMK 114/h ve 115. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2026/1023 · K. 2026/1298 · 25.06.2026
Kanun koyucu, "Tecavüzün mevcut olmadığına ilişkin dava ve şartları" başlıklı 6769 sayılı SMK'nın 154/1. maddesinde belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde, sınai mülkiyet haklarına mahsus bir menfi tespit davası açılmasını öngörmüş, bu maddede belirtilen hallerde hukuki yarar dava şartının var olduğunu kabul etmiştir. Zira HMK'na tabi diğer davalarda, bir maddi vakıanın tespiti, tek başına tespit davasının konusunu oluşturamaz. Nitekim Yargıtay 11. …
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2024/670 · K. 2026/327 · 19.02.2026
… verinin müvekkilin tescili karşısında yenilik kırıcı dökuman olarak değerlendirilemeyeceğini, bir an için bu verinin yenilik kırıcı olduğu kabul edilse dahi Yunan şirketinin kamuya sunmuş olduğu görseller ile müvekkil şirketin tasarımlarının benzer olmadığını, bilinçli tüketicilerin bu tasarımları ayırt edebilecek düzeyde olduğunu, 6769 sayılı SMK’nun 154/1. maddesinde düzenlenen davanın, tespit talep eden tarafa ait ürünlerin, tescilli hak sahibinin ürünlerine benzemediği ve bu sebeple de tecavüz teşkil edip etmediğinin tespiti talepli olarak açılabileceğini, eldeki davada ise, davacının taraf ürünlerinin birbirine benzemediği savunması ile değil, tescilli tasarımlar hükümsüz kılınır ise,…
Madde geneli4 karar
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
E. 2024/749 · K. 2024/1087 · 06.06.2024
… İsteminin F2, F3.2, F4, F5.1, F5.2 unsurları bulunmamakta olduğunu, davalıya ait faydalı modelde insan sağlığına yararlı taşlar yer almasına rağmen, müvekkilinin satışını yaptığı üründe PET plastik pellet/topakların kullanıldığını, davalının patenti yedi katmandan oluşmasına rağmen müvekkilinin ürünün 5 katmandan oluştuğunu belirterek, davalıya ait faydalı modelin hükümsüzlüğüne, müvekkilinin ürünün davalının faydalı modeline tecavüz etmediğinin tespitine, davada verilecek karar kesinleşinceye kadar davalıya ait ... sayılı faydalı modelin müvekkile karşı ileri sürülmesinin tedbiren önlenmesine, üçüncü kişilere devrinin önlenmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini, SMK madde 154…
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2025/1322 · K. 2026/417 · 26.02.2026
2- Ancak, 6769 sayılı SMK'nın 154.maddesinde; "Menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya girişeceği ticari veya sınai faaliyetin ya da bu amaçla yapmış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edip etmediği hususunda, hak sahibinden görüşlerini bildirmesini talep edebilir. Bu talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi tarafından kabul edilmemesi hâlinde, menfaat sahibi, hak sahibine karşı fiillerinin tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesi talebiyle dava açabilir. Bildirimin yapılmış olması, açılacak davada dava şartı olarak aranmaz. …
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
E. 2022/1907 · K. 2024/2154 · 30.12.2024
… verilmesi isteminde hukuki yarar bulunmadığı; davacının "..." ibaresini ticaretini yaptığı piyano ürünleri üzerinde kullanması eyleminin, davalının 2021/041402 sayılı marka hakkını ihlâl etmediğinin tespiti istemi de mahiyeti itibariyle HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen tespit davası hükmünde olup, söz konusu istem bakımından 6769 sayılı SMK'nın 154. maddesi hükmü uyarınca, davacı tarafın iş bu istemi dava yolu ile ileri sürmesinde hukuki yarar bulunduğu, zira, SMK'nın 154. maddesinin HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen istisnai kanun hükümlerinden birini teşkil…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/1385 · K. 2024/1935 · 18.12.2024
… H.D'nin 2016/14642 E. 2018/6811 K. ve 06/11/2018 tarihli ilamı ve diğer ilamlarında belirtildiği üzere; 6769 Sayılı SMK'nun 154. maddesi uyarınca menfaati olan herkesin, patent sahibine karşı dava açarak fiillerinin patentten doğan haklara tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesini talep edebileceği, ancak HMK 114/1-h maddesi gereğince davada hukuki yararın dava şartı olup, dava şartlarının her zaman için Mahkemelerce resen gözetilmesi gerektiği, dava tarihi itibari ile ruhsat alınmayan dava konusu ürünün, davalı tarafın patentine tecavüzün olmadığının tespiti isteminin hukuki yarardan yoksun olduğu" gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Uygulamadaki ve doktrindeki tereddütleri gidermek amacıyla tecavüzün mevcut olmadığına ilişkin davanın açılmasından önce hak sahibine “girişimlerin” hakka tecavüz teşkil edip etmediğinin sorulması ve bildirim bir zorunlu başvuru yolu olarak öngörülmüştür. Bu yolla mahkemelerin işyükünün azaltılması ve uyuşmazlıkların yargılama olmaksızın giderilmesi amaçlanmıştır. Öte yandan önceki düzenlemelerde yer alan “noter aracılığıyla” ibaresi metne alınmamıştır. Noter aracılığı ile ihtarın, yurtiçinde yerleşim yeri bulunmayan kişiler bakımından uygulamada ciddi sorunlara yol açtığı tespit edildiğinden, önceki düzenlemelerde yer alan ve bildirimin şeklini belirten “noter aracılığıyla” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır. Noter aracılığıyla ihtar, özellikle uluslararası tebliğlerde bürokrasiyi arttıran ve çoğu halde ihtarı imkânsızlaştıran bir yöntemdir. Bu haliyle, ihtarın herhangi bir şekilde yapıldığının veya tüm çabalara ve farklı yolların denenmesine rağmen yapılamadığının ispatlanması halinde davanın açılabilmesine olanak tanınmıştır.
Not: Madde komisyonda değiştirilerek kabul edilmiştir; gerekçe tasarı/teklif metnine aittir. Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 154), s. 68Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.