Tasarım
SMK Madde 73 — Hizmet ilişkisi ile diğer iş görme ilişkilerindeki hak sahipliği
Hizmet ilişkisi ile diğer iş görme ilişkilerindeki hak sahipliği
(1) Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi, işverenleridir.
(2) Çalışanların bulunduğu işyerindeki genel faaliyet konusu bilgi ve araçlardan faydalanmak suretiyle birinci fıkra kapsamı dışında yaptığı tasarımların hak sahibi, talep edilmesi hâlinde işverenleridir.
(3) Çalışanların tasarımlarına ilişkin hükümler öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerlerin tasarımları ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde belirtilen öğretim elemanlarının bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirdiği tasarımlar hakkında da uygulanır.
(4) Hizmet ilişkisi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahibi, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenir.
İçtihatlar
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
E. 2025/6201 · K. 2026/2874 · 12.05.2026
… müvekkili şirketin çalışanı olan .. adına tasarım tescili yapılan ve 21.01.2020 tarihli muvafakatname ile tüm hakları müvekkili şirkete devredilen "muhafazalık-1" isimli, 2020/.. sayılı tasarımın 21.01.2020 tarihinde TÜRKPATENT tarafından tescil edildiğini, esasen tasarım sahibinin muvafakati olmasa dahi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 73. maddesi çerçevesinde çalışanın görev yaptığı süreçte, işletmede edindiği tecrübe ve deneyimlerle ürettiği tasarımların hak sahibinin davacı işveren olduğunu, davalı Ş.'in, müvekkilinin tasarım haklarına sahip olduğu iki bölmeli plastik ambalajın üretimi ve siparişi hususunda müvekkiliyle irtibata geçtiğini, bu kapsamda bir gizlilik…
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
E. 2024/562 · K. 2025/1538 · 01.12.2025
… Tarhan'ın yaptığı ancak bu tasarımlara son halini kendisinin verdiği ve tasarımları oluşturduğuna dair beyanları, SGK kayıtlarına göre ...'ın tasarımların oluşturulduğu tarihte davacı-karşı davalı şirketin bağlı çalışanı olduğu, 29.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda belirlendiği şekliyle davacı ve davalılar arasında 30 adet mail yazışması olduğu, bu yazışmalarda dava konusu tasarımın konusu olan ürünlerin oluşturulması işlemlerine ilişkin yazışmaların bulunduğu, bu yazışmaların davalı ... ve Uygar Turhan@....com.tr mail adresi ile davacı şirketin kurumsal mail adresi arasında gerçekleştiği, bu yazışmalarda davacı şirket tarafından bir kısım çizim ve tasarımların davalılara iletildiği,…
Künyeler hukuk sitelerinin madde yazılarından ve resmî kaynakta madde aramasından toplandı, her biri resmî kaynakta doğrulandı; gösterilen kısım kararın resmî metninden alındı. Güncelleme: 2026-11-01. Atıftan önce tam metni okuyun.
Madde gerekçeleri1
İlk kabul gerekçesi
Teklif eden: Hükümet tasarısı (Bakanlar Kurulu)
Madde ile, çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibinin işverenler olduğu düzenlenmiştir. Burada tasarım hakkının işverene verilmesinin sebebi hukukumuzda tasarımların ekonomik saiklerle ele alınmasıdır. Buna göre işveren çalıştırdığı kişiye belli bir ücret ödeyerek, ona araç-gereç sağlayarak ve yatırım yaparak belli bir risk almakta iken çalışan ise sözleşmesi sonucu yaptığı çalışmanın karşılığını almaktadır. Bu nedenle tasarım hakkı sahipliği işverene verilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise sözleşmeden kaynaklanan bir gereklilik olmaması halinde işyerindeki bilgi ve donanımdan faydalanarak yapılan tasarımlarda hak sahipliği düzenlenmiş ve bu durumda da hak sahipliği talep etmesi halinde işverene verilmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrasında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca öğretim elemanı sayılan kişiler tarafından yapılmış tasarımlar ile öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerlerin yapmış olduğu tasarımlarda da hak sahipliğinin işverenlere ait olduğu düzenlenmiştir.
Maddenin dördüncü fıkrasında hizmet ilişkisi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahipliğinin taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri çerçevesinde belirleneceği düzenlenmiştir.
Not: Sıra sayısının madde gerekçesi sayfaları taranmış görüntüdür; metin OCR (Tesseract tessdata_best, 300 dpi) ile okunup görüntüyle sözcük sözcük karşılaştırılarak yazılmıştır.
TBMM · S. Sayısı 341, 1/699 esas numaralı tasarının madde gerekçesi (madde 73), s. 38Gösterilen metin mevcut konsolide metindir. Hukuki işlemden önce resmî kaynağı kontrol edin; bu uygulama hukuki görüş yerine geçmez.